สิวอุดตัน คืออะไร?
สิวอุดตัน (Comedones) เกิดจากต่อมไขมันที่เชื่อมติดกับรูขุมขนผลิตน้ำมันมากผิดปกติ แล้วจับตัวรวมกับซากเซลล์ผิว รวมถึงสิ่งสกปรกตกค้างในรูขุมขน ไม่ว่าจะเป็นฝุ่นละออง ฝุ่นควัน หรือเครื่องสำอาง จนเกิดการอุดตันขึ้น
โดยสิวอุดตันจะไม่มีอาการอักเสบ ไม่ปวด ไม่บวม ไม่แดง แต่เมื่อสัมผัสจะรู้สึกเป็นตุ่มนูน แข็ง ไม่เรียบเนียน มักพบบริเวณหน้าผากและคาง รวมถึงลำตัว หากปล่อยไว้ไม่ดูแลอย่างถูกวิธี อาจพัฒนากลายเป็นสิวอักเสบ เช่น สิวตุ่มแดง (Papule) สิวหัวหนอง (Pustule) แล้วทิ้งรอยแดงรอยดำไว้บนผิว หลังสิวดีขึ้น
สิวอุดตันมีกี่ประเภท
สิวอุดตันสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ซึ่งมีลักษณะทางกายภาพและระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน ดังนี้
1. สิวหัวเปิด (Open Comedones) หรือสิวหัวดำ (Blackhead Comedones)
คนส่วนใหญ่มักเรียกกันว่า “สิวเสี้ยน” เป็นสิวอุดตันหัวเปิด (รูขุมขนเปิด) มีลักษณะเป็นจุดสีดำเล็ก ๆ บนผิวหนัง โดยสีดำที่เห็นไม่ได้เกิดจากความสกปรกฝังลึก แต่เกิดจากก้อนไขมันและเซลล์ผิวที่อุดตันอยู่บริเวณปากรูขุมขน ได้สัมผัสและทำปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidation) กับอากาศภายนอก ทำให้เปลี่ยนเป็นสีดำ สิวประเภทนี้สามารถหลุดออกหรือกดออกได้ง่ายกว่า
2. สิวหัวปิด (Closed Comedones) หรือสิวหัวขาว (Whitehead Comedones)
มีลักษณะเป็นตุ่มนูนขนาดเล็กสีเดียวกับผิว หรือเห็นเป็นตุ่มสีขาวขุ่นใต้ผิวหนัง เกิดจากการอุดตันฝังลึกในรูขุมขนและไม่มีช่องเปิดออกสู่ภายนอก ต้องได้รับการดูแลอย่างระมัดระวัง หากปล่อยทิ้งไว้ให้เชื้อแบคทีเรีย C. acnes เติบโต หรือไปบีบเค้นอย่างรุนแรง อาจทำให้ผนังรูขุมขนแตก ลุกลามกลายเป็นสิวอุดตันรุนแรงหรือสิวอักเสบเม็ดใหญ่ได้
นอกจากสิวหัวเปิดและหัวปิดที่เราสัมผัสได้แล้ว ยังมีจุดเริ่มต้นสำคัญของปัญหาสิว “Microcomedones” ซึ่งเป็นการอุดตันในระยะเริ่มต้นภายในรูขุมขน ที่อยู่ใต้ชั้นผิวและมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่สามารถกลายเป็นต้นเหตุของการเกิดสิวอุดตันที่ชัดเจนขึ้นในอนาคต
สิวอุดตันเกิดจากอะไร?
ปัจจัยสำคัญของการเกิดสิวอุดตัน มีดังนี้
- กรรมพันธุ์ : ลักษณะขององค์ประกอบผิว ไม่ว่าจะเป็นต่อมไขมันที่มักมีขนาดใหญ่ในผู้ที่มีผิวมัน จึงผลิตน้ำมันได้เยอะ จึงมักพบปัญหาสิวอุดตันในผู้ที่มีผิวมัน หรือการแบ่งเซลล์ผิวที่มากผิดปกติ ก็ส่งผลให้เกิดการอุดตันได้เช่นเดียวกัน ซึ่งเป็นสาเหตุที่แก้ไขไม่ได้ แต่ดูแลให้ดีขึ้นได้ด้วยการเลือกใช้ skincare ที่เหมาะสม รวมถึงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอื่น ๆ ที่ส่งผล/กระตุ้นให้เกิดการอุดตัน
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต : การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียด การรับประทานอาหาร การสูบบุหรี่ ซึ่งอาจส่งผลโดยตรงต่อการเกิดการอุดตันภายในผิว หรือส่งผลทางอ้อม เช่นผ่านการเปลี่ยนแปลงของปริมาณฮอร์โมนในร่างกาย
- การรบกวนผิวหน้า: เช่น การทำความสะอาดใบหน้าที่รุนแรงเกินไป การใส่หน้ากากอนามัยที่ไม่กระชับพอดีกับใบหน้า ทำให้เกิดการเสียดสี ระคายเคือง และนำไปสู่การอุดตันในผิวได้เช่นเดียวกัน
- การเปลี่ยนแปลงระดับฮอร์โมน: ทำให้ต่อมไขมันขยายใหญ่และผลิตน้ำมันเพิ่มขึ้น พบมากช่วงวัยรุ่นหรือรอบเดือนในผู้หญิง
- การใช้ผลิตภัณฑ์ไม่เหมาะกับสภาพผิว: เช่น การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะกับประเภทผิวของตัวเองอาจทำให้เกิดการอุดตัน หรือการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ทำให้เกิดการอุดตันใต้ผิว (ไม่ใช่สูตร Non-comedogenic)
สิวอุดตันมักขึ้นบริเวณไหน?
สิวอุดตันมักพบบริเวณหน้าผาก คาง และจมูก ซึ่งเป็นจุดที่ต่อมไขมันทำงานมากเป็นพิเศษ สังเกตแนวโน้มได้คร่าว ๆ ดังนี้
| บริเวณ | สาเหตุ |
|---|---|
|
หน้าผาก และแนวไรผม |
ต่อมไขมันทำงานมากใน T-Zone หรืออาจเกิดจากผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม หรือระคายเคืองจากแชมพูหรือการระคายเคืองที่เกิดจากสิ่งสกปรกบนเส้นผมที่สัมผัสใบหน้าซ้ำ ๆ |
|
คาง และแนวกราม |
ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงหรือการระคายเคืองที่เกิดจากสิ่งสกปรกบนเส้นผม (โดยเฉพาะผู้หญิงผมยาวที่ปล่อยผม) ที่สัมผัสใบหน้าซ้ำ ๆ |
| จมูก | มีรูขุมขนกว้างและต่อมไขมันเยอะ จึงพบสิวอุดตันหัวดำได้บ่อย |
วิธีดูแลสิวอุดตันให้เห็นผล
การดูแลสิวอุดตันต้องอาศัยความสม่ำเสมอ สามารถดูแลเบื้องต้นได้ด้วยวิธีเหล่านี้
- ทำความสะอาดผิวอย่างหมดจด: ใช้ผลิตภัณฑ์เช็ดเครื่องสำอางร่วมกับผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวหน้าสูตรอ่อนโยน ที่ค่า pH ใกล้เคียงผิว ไม่ทำให้ผิวแห้งตึง
- ใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลปัญหาสิวโดยเฉพาะ: เลือกสูตรที่มีสารช่วยลดปัญหาการอุดตัน ลดการหลั่งน้ำมันส่วนเกิน หรือเสริมการผลัดเซลล์ผิวที่ตายแล้ว แต่ต้องเลือกผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนต่อผิว
- ลดปัจจัยที่เพิ่มการอุดตัน: เลือกใช้ผลิตภัณ์ที่เหมาะกับประเภทผิว และเป็นสูตรที่ไม่ก่อให้เกิดการอุดตัน (Non-comedogenic) เลิกหรือลดการแต่งหน้าหนา เพื่อลดการใช้ผลิตภัณฑ์ที่เสี่ยงอุดตันรูขุมขน ลดการสัมผัสใบหน้าใด ๆ โดยไม่จำเป็น ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น พักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกาย งด หรือเลิกการสูบบุหรี่ รวมถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
สิวอุดตันควรกดไหม ดีขึ้นเองได้ไหม?
ไม่ควรบีบหรือกดสิวด้วยตัวเอง หากมีสิวอุดตันจำนวนมากหรือเริ่มอักเสบ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาทาเฉพาะที่ หรือพิจารณาการกดสิวโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น
โดยทั่วไป สิวอุดตันแทบจะไม่สามารถดีขึ้นได้เอง หากไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี เพราะก้อนไขมันและสิ่งสกปรกที่อุดตันอยู่ในรูขุมขนไม่สามารถสลายตัวออกไปได้เองตามธรรมชาติ เนื่องจากวงจรการผลัดเซลล์ผิวปกติใช้เวลาประมาณ 28 วัน การจะเห็นการเปลี่ยนแปลงชัดเจนจึงจำเป็นต้องอาศัยการดูแลผิวอย่างสม่ำเสมออย่างน้อย 4-8 สัปดาห์
วิธีป้องกันสิวอุดตันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
การป้องกันสิวอุดตันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ ต้องเริ่มจากการดูแลความสะอาดในชีวิตประจำวัน
- ควรล้างหน้าให้สะอาดหมดจดทุกครั้ง (เพียงวันละ 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน) โดยเฉพาะผู้ที่แต่งหน้าหรือทาครีมกันแดด
- ใช้ Make-up Remover เช่น Micellar Water ก่อนล้างหน้าด้วยผลิตภัณฑ์ล้างหน้าสูตรอ่อนโยน
- เลือกใช้เครื่องสำอางและสกินแคร์สูตรที่ไม่ทำให้เกิดการอุดตัน (Non-comedogenic) และมีสารสำคัญที่ช่วยแก้ปัญหาการอุดตัน โดยเฉพาะสารลดการผลิตน้ำมัน และสารที่ช่วยเสริมการผลัดเซลล์ผิว
- ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ส่งผลให้เกิดการอุดตัน เช่น พักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกาย งด หรือเลิกการสูบบุหรี่ รวมถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หมั่นเปลี่ยนปลอกหมอนผ้าเช็ดตัว หรือสิ่งที่สัมผัสกับผิวหน้าเป็นประจำ และลดการสัมผัสใบหน้าระหว่างวัน
ผลิตภัณฑ์ดูแลสิวอุดตันจาก La Roche-Posay
การเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีความน่าเชื่อถือและผ่านการทดสอบทางคลินิกภายใต้การดูแลของแพทย์ผิวหนัง คือ การลงทุนเพื่อผิวที่คุ้มค่า ขอแนะนำกลุ่มผลิตภัณฑ์ Effaclar จาก La Roche-Posay ที่ออกแบบมาเพื่อดูแลผู้ที่มีปัญหาสิวและผิวมันโดยเฉพาะ
EFFACLAR SERUM
La Roche-Posay Effaclar Serum เซรั่มเนื้อบางเบา สูตรเข้มข้น ไม่ทำให้อุดตัน (Non-comedogenic) ด้วยสารออกฤทธิ์เข้มข้น ผสาน 3 โมเลกุลทางการแพทย์ เสริมประสิทธิภาพการทำงานสลายสิวอุดตันที่ต้นตอ ผิวดูดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ พร้อมลดเลือนรอยแดง รอยดำจากสิว อ่อนโยน แม้ผิวบอบบางที่มีแนวโน้มเป็นสิวง่าย
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสิวอุดตัน (FAQs)
สิวอุดตันดูแลอย่างไร?
การแก้ไขปัญหาสิวอุดตันให้ได้ผลต้องเริ่มจัดการสิวอุดตันที่มีอยู่ก่อน ด้วยการทำความสะอาดผิวให้หมดจด ดูแลแก้ปัญหาการอุดตัน และจบด้วยการใช้กันแดด โดยที่ทุกขั้นต้องเป็นสกินแคร์สูตรที่ไม่ทำให้เกิดการอุดตัน (Non-comedogenic) ควบคู่ไปกับการไม่เพิ่มปัจจัยที่ทำให้อุดตันซ้ำ เช่น ลดการแต่งหน้าหนา ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ไม่ดีต่อผิว
สิวอุดตันหายเองได้ไหม?
โดยทั่วไปสิวอุดตันจะไม่หายไปเอง เนื่องจากก้อนไขมันและเซลล์ผิวที่อุดตันอยู่ในรูขุมขนไม่สามารถสลายตัวได้เองตามธรรมชาติ จำเป็นต้องอาศัยกระบวนการผลัดเซลล์ผิวเข้ามาช่วย การป้องกันไม่ให้เกิด จึงเห็นผลและมีประสิทธิภาพดีกว่าในการดูแลปัญหาสิวอุดตัน ปรับเปลี่ยนทุกพฤติกรรมที่ส่งผลต่อผิว
สิวอุดตันอันตรายไหม?
สิวอุดตันไม่ได้เป็นอันตรายต่อสุขภาพร่างกาย แต่อาจสร้างความกวนใจและกระทบความมั่นใจ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของสิวอุดตันของแต่ละคน หากปล่อยทิ้งไว้จนเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน อาจลุกลามกลายเป็นสิวอักเสบ เพิ่มอาการปวด บวม แดง แสบ ร้อนเข้ามา และยังเสี่ยงทิ้งรอยแผลเป็นหรือหลุมสิวถาวรบนใบหน้าได้
สิวอุดตันป้องกันอย่างไร?
การป้องกันไม่ให้เกิดสิวอุดตันเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการดูแลปัญหา อย่าให้เกิด ง่ายและดีกว่าการแก้ไขสิวอุดตันที่เกิดแล้ว หาสาเหตุหรือปัจจัยที่ทำให้เกิดการอุดตัน แล้วปรับเปลี่ยนปัจจัยเหล่านั้น